Varantın vade sonu kaydını okumak için önce uzlaşı türünü, dönüşüm koşulunu ve hak sahibi adedi belirleyin. Vade sonunda pozitif ödeme alınması, yatırımın toplamda kârlı olduğu anlamına gelmez. Alış bedeli ve bütün gerçek giderler ayrıca karşılaştırılmalıdır.
Nakit uzlaşı ile teslimatı ayırın
Borsa İstanbul, varant dönüşümünün nakit uzlaşı veya kaydi teslimat biçiminde olabileceğini belirtir. Bu yüzden her varantın vadesinde otomatik olarak yalnız para ödeneceğini varsaymayın. İhraç belgesindeki ürün kodu ve uzlaşı türünü esas alın.
Piyasadaki alış-satışın takas tarihiyle vade sonunda hakkın kullanılması aynı işlem değildir. Dökümde hangi olayın kaydedildiğini açıkça ayırın. Kullanım fiyatı, çarpan, vade ve nihai dayanak değeri aynı ürüne ait olmalıdır.
Bu bölümün dayanağı: Borsa İstanbul — Pay piyasası ürünleri ve varant dönüşümü ↗
Varsayımsal alım varantı hesabı
Yalnız nakit uzlaşılı hayali bir alım varantı düşünelim. Kullanım fiyatı 100, nihai dayanak değeri 110, çarpan 0,1 olsun. Pozitif farkın çarpanla çarpımı bir varant için 1 TL; 1.000 adet için brüt 1.000 TL eder.
Ayrıca 5 TL gider bulunduğunu varsayarsak net giriş 995 TL olur. Bu rakamlar gerçek bir ihracın koşulu değildir. Satım varantına aynı işaretle uygulanamaz; her üründe hak kullanımının kendi tanımı okunmalıdır.
Ödemeyi toplam sonuçla karşılaştırın
Aynı hayali varantı adet başına 1,20 TL’den aldığınızı ve alışta 5 TL ücret ödediğinizi varsayalım. Başlangıç çıkışı 1.205 TL’dir. Vade sonunda 995 TL almak, toplamda 210 TL eksik geri dönüş anlamına gelir.
Dolayısıyla “pozitif uzlaşı” ile “yatırım kârı” aynı ifade değildir. Vergi veya başka kesinti varsa gerçek işlemde ayrıca yer alır; örnekte bunlar yoktur. Para birimleri farklıysa dönüşümün hangi kurla yapıldığını ayrı kaydedin.
Son kayıtları ürün belgesiyle eşleştirin
İhraççı açıklamasından nihai değer ve dönüşüm bildirimini, aracı kurumdan hak sahibi adet ve nakit hareketini alın. Görünen varant adedinin hesabınızdan çıkması tek başına bedelin doğru hesaplandığını kanıtlamaz. Tutarı bileşenleriyle yeniden kurun.
Beklenen ödeme oluşmadıysa yanlış kod, hak sahipliği adedi, vade veya uzlaşı koşulu gibi alanları inceleyin. Herhangi bir güncel ödeme süresini genellemeden kurumun bildirimindeki tarihi esas alın. İnceleme talebine ürün kodu, adet, kullanılan değerler ve hesapladığınız farkı ekleyin.
Sık sorulanlar
Vade sonunda para gelmesi kâr ettiğimi gösterir mi?
Hayır. Net giriş, alış bedeli ve önceki giderlerle karşılaştırılmalıdır.
Bütün varantlar nakit öder mi?
Hayır. Uzlaşı türü ve dönüşüm koşulu ilgili ihraç belgesinden doğrulanmalıdır; kaydi teslimat da söz konusu olabilir.
Kaynaklar ve kontrol tarihi
- Borsa İstanbul — Pay piyasası ürünleri ve varant dönüşümü ↗Kontrol: 13 Kasım 2026
- Garanti BBVA Yatırım — Varant ve vade sonu ↗Kontrol: 13 Kasım 2026
Kaynak sayfasındaki güncel koşullar, bu rehberin kontrol tarihinden sonra değişmiş olabilir.